top of page
cisnormativite

cisnormativite

Cisnormativite, cisgender olmanın ve onunla ilişkili düşünce ve davranışların tek doğru, doğal ve normal olduğunu savunur.

 

Cisnormativite, “cis” ve “normativite” kelimelerinden oluşur. 

 

Cis, cisgender (“siscendır”) kelimesinin kısaltmasıdır ve “sis” diye okunur. Cisgender, atanmış cinsiyeti ile kendini ait hissettiği cinsiyet kimliği örtüşen ya da paralel olan insanlar için kullanılır. 

 

Bir insan dünyaya geldiğinde cinsel organlarına bakılarak kız ya da oğlan olduğuna karar verilir. Bu, doğuşta atanan cinsiyeti tanımlar. Cinsiyet kimliği ise bireysel olarak deneyimlendiği hissedilen ve beyan edilen cinsiyeti tanımlar. Buna göre bir insan kendini atanan cinsiyetiyle uyumlu hissedebilir ve cinsiyet kimliğini atanan cinsiyetiyle uyumlu bir şekilde yaşayabilir, ifade edebilir. Örneğin, atanan cinsiyeti kadın olan bir insan cinsiyet kimliğini kadın olarak tanımlıyorsa cisgender olur. Herkes cisgender değildir, cisgender olmak kadar cisgender olmamak da normaldir.

 

Normativite ise normlar, yani önceden belirlenmiş normal kabul edilen ve uyulması gereken kuralların bütünü anlamına gelir. Buna bazen toplumsal kurallar ya da toplumsal değerler dendiğini duymuş olabilirsin. 

 

Bu durumda cisnormativite, cisgender olmanın ve onunla ilişkili düşünce ve davranışların tek doğru, doğal ve normal olduğunu savunur.

 

Cisnormativite cinsiyet kimliği hakkında varsayımlar, önyargılar ve beklentiler ile alakalıdır. Cinsel yönelim ile ilgili normatif düşünce ve davranışlar hakkında daha çok bilgi almak için heteronormativite başlığına bakabilirsin.

ne şekilde ortaya çıkar?

ne şekilde ortaya çıkar?

Cisnormativite, kadın ve erkek olmak üzere sadece iki cinsiyet kimliği olduğunu varsayar.

 

Sadece kadın ve erkek cinsiyetlerinin var olduğunu varsayan düşünceye ikili cinsiyet sistemi denir. Ancak herkes kendini atanan cinsiyetine ait hissetmez veya cinsiyet kimliğini bu iki cinsiyet üzerinden tanımlamaz, ifade etmez. Örneğin, doğuşta erkek cinsiyeti atanan bir insan kendini kadın gibi hissedebilir veya ne kadın ne erkek olarak tanımlayabilir. Bu durumda cinsiyet kimliği atanan cinsiyetten farklıdır. Trans, nonbinary (ikilik dışı), agender (cinsiyetsiz), gender fluid (akışkan cinsiyet) deneyimleri buna birer örnektir. Herkesin cinsiyet kimliğini ve cinselliğini algılayış, yaşayış ve ifade ediş biçimi birbirinden farklıdır ve bu olağandır. Bir deneyim diğerinden daha üstün, daha doğal ya da daha önemli değildir. Bazı deneyimleri normal dışı yapan o deneyimlerin kendileri değil, toplumdaki bazı ön yargılardır. 

 

Ancak cisnormativite, cisgender olmayı tek normal, doğal ve doğru kabul ederken, cisgender olmayan ya da olmadığı varsayılan insanları dışlar, aşağılar ve yok sayar. Cisgender dışındaki ifade ve deneyimleri anomali, hastalık veya ayıp olarak değerlendir. Bu durum insanları, kimliklerini gizlemeye ve kendileri olmak yerine normal kabul edilen davranışları uygulamaya zorlayabilir. Aynı zamanda bu, transların kendilerini cinsiyet kimliklerine uyumlu şekilde hissetmelerine ve ifade etmelerine destek olacak cinsiyet uyum sürecine erişimlerini zorlaştırabilir veya engelleyebilir.

 

Cisnormativitenin savunduğu algı ve ifadeler cisnormatif algı ve ifadelerdir.

cisnormatif inançlar ve davranışlar

cisnormatif inançlar ve davranışlar nelerdir? 

Cisnormatif inanç, düşünce ve davranışlardan bazıları şunlardır:

 

  • Aksini söylemeyen herkesin cisgender olduğunu varsaymak,

  • Cisgender olmadığını söyleyen insanlara inanmamak ya da bir sorunları olduğunu düşünmek,

  • Atanmış cinsiyetin mutlak şekilde en normal ve en doğal cinsiyet olduğunu düşünmek,

  • Cisgender olmayan insanlara dış görünüşleri, konuşmaları, davranışları vb. üzerinden rahatsız edici, şiddet veya nefret içeren söylemlerde bulunmak,

  • İnsanlara kendilerini kadın veya erkek olarak tanımlamaları konusunda baskı uygulamak,

  • Geleneksel toplumsal cinsiyet rollerine uygun yaşamayan insanları dışlamak,

  • Cinsel kimlikleri ya da insanların deneyimleri hakkında ayrımcı dil kullanmak,

  • Trans ve non-binary ya da öyle olduğu varsayılan insanlara yönelik dışlama, yalnızlaştırma, zorbalık, baskı ve şiddet uygulamak,

  • Trans ve non-binary ya da öyle olduğu varsayılan insanların sahip oldukları veya talep ettikleri haklara erişimlerini engellemek.

bu konuda ne yapabilirim?

Hepimiz değişime kendimizden başlayabiliriz!
 

Cisnormativite tek doğru ve normal var oluş biçiminin cisgender olmak olduğunu savunur. Bunu yaparken cisgender olmayı belli düşünce ve davranış kalıplarına ve kurallara indirger. Cinsiyet kimliği, yaşı, deneyimi fark etmeksizin bu kalıp ve kurallara uymayan bütün insanlara zarar verir. Yani cisnormativite, cisgender olan olmayan herkesi belli şekillerde davranmaya zorlar. 

 

Bu düşünce ve davranış sistemi uzun zamandır var olduğu ve birçok başka şeyle bağlantılı olduğu için değiştirmesi çok zor gibi gelebilir. Ancak hepimiz değişime kendimizden başlayabiliriz! Bunun için şunları uygulamayı deneyebilirsin:

 

  • Cinsiyet kimliğini hissettiğin ve istediğin tanımlar, kelimeler, renkler, kıyafetler, tarzlar ve davranışlar ile ifade edebileceğini unutma,

  • Tanıştığın insanların cinsiyet kimlikleri ve cinsel yönelimleri hakkında varsayımlarda bulunma,

  • Aklına bu konuda varsayımlar geldiğinde, kendine “bunu bilmek benim için neden önemli?” diye sormayı dene,

  • İnsanların kendilerini tanıtırken ve tanımlarken kullandıkları kelimelere saygı göster,

  • Cisgender olmak dışındaki çeşitli cinsiyet kimlikleri ve ifadeler hakkında daha fazla bilgi edin,

  • Toplumsal cinsiyet rolleri, idealleştirilen kadınlık ve erkeklikler hakkında daha fazla bilgi edin,

  • Cinsiyet kimlikleri hakkında konuşurken nefret/şiddet içeren söylemler, şakalar, sorular ve yorumlardan kaçın,

  • Herkesin cinsiyet kimliğini hissettiği ve istediği şekilde tanımlama hakkı olduğunu unutma,

  • Ailen, arkadaşların ve partnerlerin için kendilerini, isteklerini ve ihtiyaçlarını rahatça ifade edebilecekleri güvenli alanlar oluştur.

bu konuda ne yapabilirim?
bottom of page